انواع روشهای کابلکشی و سایزینگ کابل
انواع روشهای کابلکشی و سایزینگ کابل | راهنمای انتخاب سطح مقطع کابل
انتخاب روش صحیح کابلکشی و سایز مناسب کابل، یکی از مهمترین مراحل طراحی و اجرای تأسیسات برق است. اگر کابل با روش نصب اشتباه یا سطح مقطع نامناسب انتخاب شود، افزایش دما، افت ولتاژ، کاهش عمر کابل و حتی خطر آتشسوزی دور از انتظار نخواهد بود.
در این مقاله با انواع روشهای کابلکشی و عوامل مؤثر در سایزینگ کابل آشنا میشوید.
روشهای کابلکشی از نظر محل نصب
به طور کلی روشهای نصب کابل به دو گروه تقسیم میشوند:
۱. کابلکشی روی سطح زمین (Above Ground)
در این روش کابل در معرض هوای آزاد یا داخل ساختمان نصب میشود.
رایجترین روشها عبارتاند از:
- نصب روی سینی کابل (Cable Tray)
- نصب روی نردبان کابل (Cable Ladder)
- نصب روی دیوار با بست
- عبور از داخل لوله برق (Conduit)
- نصب داخل داکت یا ترانکینگ
- نصب داخل فضای Void ساختمان
- نصب در کانال یا تونل بتنی
این روشها معمولاً ظرفیت جریاندهی بیشتری نسبت به کابلهای دفنی دارند زیرا انتقال حرارت بهتر انجام میشود.
۲. کابلکشی زیر زمین (Under Ground)
در پروژههای صنعتی، شهری و انتقال نیرو معمولاً کابلها زیر زمین نصب میشوند.
روشهای متداول عبارتاند از:
- دفن مستقیم در خاک
- داکت بانک (Duct Bank)
- کانال خاکی یا بتنی (Trench)
در کابلهای دفنی شرایط خاک تأثیر بسیار زیادی بر انتخاب سایز کابل دارد.
سایزینگ کابل چیست؟
سایزینگ کابل یعنی انتخاب سطح مقطع مناسب هادی به گونهای که کابل بتواند بدون آسیب، جریان مورد نیاز را انتقال دهد و افت ولتاژ و افزایش دما از حد مجاز بیشتر نشود.
هدف از سایزینگ صحیح عبارت است از:
- جلوگیری از داغ شدن کابل
- کاهش افت ولتاژ
- افزایش عمر کابل
- کاهش تلفات انرژی
- حفظ ایمنی تجهیزات
عوامل مؤثر در سایزینگ کابل
۱. جریان مصرفی
اصلیترین معیار انتخاب کابل، میزان جریان عبوری از آن است.
هرچه جریان بیشتر باشد، سطح مقطع کابل نیز باید بزرگتر انتخاب شود.
۲. دمای محیط (K1)
با افزایش دمای محیط، ظرفیت عبور جریان کابل کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل از ضریب اصلاح دما (K1) استفاده میشود.
۳. ضریب همجواری کابلها (K2)
اگر چند کابل کنار یکدیگر نصب شوند، حرارت تولید شده باعث کاهش ظرفیت جریاندهی آنها میشود.
در این حالت ضریب همجواری اعمال میشود.
۴. مقاومت حرارتی خاک (K3)
در کابلهای دفنی، نوع خاک تأثیر مستقیمی بر دفع حرارت دارد.
هرچه مقاومت حرارتی خاک بیشتر باشد، انتقال گرما سختتر شده و ممکن است به کابل با سطح مقطع بزرگتر نیاز باشد.
۵. عمق دفن کابل (K4)
هرچه کابل در عمق بیشتری دفن شود، شرایط انتقال حرارت تغییر کرده و ظرفیت جریاندهی کاهش پیدا میکند.
۶. افت ولتاژ
افت ولتاژ یکی از مهمترین معیارهای انتخاب کابل است.
عوامل مؤثر بر افت ولتاژ:
- طول کابل
- جریان
- ولتاژ شبکه
- ضریب توان (Power Factor)
- مقاومت کابل
- راکتانس کابل
در مسیرهای طولانی معمولاً سایز کابل بر اساس افت ولتاژ تعیین میشود، نه فقط جریان.
۷. تحمل اتصال کوتاه
کابل باید بتواند جریان اتصال کوتاه را تا زمان عملکرد تجهیزات حفاظتی تحمل کند.
در محاسبات اتصال کوتاه معمولاً موارد زیر بررسی میشود:
- جریان اتصال کوتاه
- زمان قطع خطا
- سطح مقطع هادی
- جنس هادی
۸. هارمونیکها
در ساختمانهای هوشمند، مراکز داده، کارخانهها و سیستمهای دارای تجهیزات الکترونیکی، وجود هارمونیک میتواند باعث افزایش جریان مؤثر و گرم شدن کابل شود.
در این شرایط ممکن است نیاز به افزایش سطح مقطع کابل باشد.
تفاوت سایزینگ کابل در نصب هوایی و دفنی
| روش نصب | عوامل مهم |
|---|---|
| روی سینی کابل | دمای محیط، ضریب همجواری |
| روی نردبان کابل | دمای محیط، تهویه |
| داخل لوله | کاهش انتقال حرارت |
| دفن مستقیم | مقاومت حرارتی خاک، عمق دفن |
| داکت بانک | تهویه، تعداد کابلها |
| کانال بتنی | دمای خاک و شرایط محیط |
اشتباهات رایج در انتخاب سایز کابل
- انتخاب کابل فقط بر اساس جریان
- نادیده گرفتن طول مسیر
- بیتوجهی به افت ولتاژ
- در نظر نگرفتن ضریب همجواری
- عدم توجه به دمای محیط
- استفاده از کابل با سطح مقطع کمتر برای کاهش هزینه
